Τέσσερις Castiglione!

Αν δεν υπήρχε η Μόνα Λίζα, αυτός θάταν ο σημαντικότερος πίνακας στο Λούβρο.

Η πρώτη φορά που άκουσα το όνομα Καστιλιόνε και θαύμασα ήταν όταν πρωτοείδα-πιτσιρικάκι-ένα πορτραίτο του Ραφαήλ σε μια λαϊκή έκδοση για το μουσείο του Λούβρου. Έμεινα έκθαμβος με την αληθοφάνεια του πορταίτου εκείνου που έδινε με τρόπο απίστευτα πειστικό την αίσθηση της φυσικής παρουσίας του εικονιζόμενου προσώπου. Διαβάζοντας το συνοδευτικό κείμενο, μάθαινα ότι ο εικονιζόμενος υπήρξε ο συγγραφέας του καταλυτικότερου βιβλίου στον συνολικό πολιτισμό της Ιταλικής Αναγέννησης: «Το βιβλίο του Αυλικού» . Το βιβλίο αυτό του Μπαλτασάρ Καστιλιόνε,  ένα σαβουάρ βίβρ για ηγεμόνες επί της ουσίας, που κινούνταν με τον τρόπο του στον αντίποδα του «Ηγεμόνα» του Μακιαβέλλι, άσκησε τόση και τέτοια επιρροή, που ουσιαστικά μεταβλήθηκε σε βίβλο του καλού και χρηστού ηγεμόνα-και των αυλικών του φυσικά. Πάνω στα γραπτά του Μπαλτασάρ Καστιλιόνε θεμελιώθηκε ο αναγεννησιακός μαικηνισμός που από τα Ιταλικά κράτη απλώθηκε μετά σε ολόκληρη την Ευρώπη και δύο με τρείς αιώνες μετά ακόμη επηρέαζε τη σκέψη και τη συμπεριφορά των μοναρχών του Διαφωτισμού.

Το έργο του Ραφαήλ πέτυχε να αποδώσει την αύρα αυτού του θεμελιακά ευγενικού και θετικού ανθρώπου και χωρίς να αποστεί του τυπικού ραφαηλικού στυλ προσωπογραφίας, που επί της ουσίας του είναι ρεαλιστικό, αντίθετα από την υπόλοιπη αφηγηματική του τέχνη, που είναι εξιδανικευτική, κατέγραψε με σχεδόν φωτογραφική ακρίβεια και αναλυτική σπουδή τη φυσική παρουσία ενός ανθρώπου με σάρκα και οστά αλλά και με την ακτινοβόλα ομορφιά του πνεύματος του.

=====================================================================================================================================================

Το πληθωρικό ποιμενικό στυλ του Τζιοβάννι Μπενεντέττο Καστιλιόνε είναι τελικά αυτό που έχει μείνει στη μνήμη των περισσότερων-που ίσως τελικά τον αδικεί, παρόλο ότι και σ'αυτό ήταν αξεπέραστος.

Ο δεύτερος Καστιλιόνε της ζωής μου ήταν ένας εντελώς ιδιοσυγκρασιακός, ανοικονόμητος και εκρηκτικού ταμπεραμέντου ζωγράφος, που δούλεψε κυρίως στην αριστοκρατική Τζένοβα αφού πρώτα έκανε ένα πέρασμα απότη Ρώμη, όπου άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις σαν ταλέντο πληθωρικό με επιρροές από το χυμώδες βόρειο μπαρόκ του Ρούμπενς, το σκοτεινό του Ρέμπραντ-απ’τον οποίο πήρε και την αγάπη του για τη χαρακτική τέχνη στην οποία υπήρξε καινοτόμος και ο ίδιος-μέχρι τον συμβατικό και ακαδημαϊκό Πουσσέν και τον άλλο, επίσης ιδιοσυγκρασιακό και εξίσου σκοτεινό Σαλβατόρ Ρόζα. Όσοι έχουν δεί έργα αυτού του εκπληκτικού ζωγράφου, μένουν με την απορία γιατί ένα τέτοιο ταλέντο αναλώθηκε και χάθηκε στην τύρβη της περιφερειακής αριστοκρατίας της μακρινής Τζένοβα και όχι στο μεγάλο χωνευτήρι ιδεών και ρευμάτων που ήταν τότε-μιλάμε για τα μέσα του 17ου αιώνα περίπου-η κοσμοπολίτισσα Ρώμη. Η απάντηση βρίσκεται ίσως στον ίδιο το χαρακτήρα αυτού του μοναδικά χαρισματικού ζωγράφου που ήταν από τη μιά ασυμβίβαστος και από την άλλη σκανδαλιστικά ανυστερόβουλος: υπάρχει αποτελεσματικότερος τρόπος για να βλάψεις τον εαυτό σου;

======================================================================================================================================================

Είναι τόσο πετυχημένη η αφομοίωση των στοιχείων της κινεζικής τέχνης στην τέχνη του Ευρωπαίου Καστιλιόνε ώστε πολλοί δυσκολεύονται να πιστέψουν ότι αυτό δεν είναι κινεζική τέχνη. Αν το δείτε όμως καλύτερα θα δείτε πολλές ομοιότητες με την τέχνη του κατά δεκάδες χιλιάδες μίλια μακριά βρεττανού George Stubbs

Αν δεν υπήρχε η τέταρτη περίπτωση Καστιλιόνε με την οποία θα κλείσει αυτή η ανάρτηση, η περίπτωση του μοναχού Τζουζέππε Καστιλιόνε ίσως και νάταν τελικά η πιο γοητευτική. Πολυτάλαντος καλόγερος βρέθηκε σε ιεραποστολή στη Κίνα στα 1715 και με το πηγαίο του ζωγραφικό χάρισμα εντυπωσίασε τον αυτοκράτορα και την αυλή του και από τη μια στιγμή στην άλλη κατέληξε ζωγράφος-προνομιακός και ευνοημένος σε βάρος των ντόπιων καλλιτεχνών-στο Παλάτι της Ουράνιας Γαλήνης. Από εκείνη τη στιγμή ξεκινά μια απίθανη πομπή πολλές φορές μνημειακών διαστάσεων έργων όπου εικονογραφείται με γλαφυρότητα, ενάργεια αλλά και δροσερή γραφικότητα η ζωή της Κίνας και η κουλτούρα της μέσα από τα ενδελεχή περάσματα του βλέμματος, της πενας και του πινέλου του ευφυούς και διεισδυτικού όσο και αισθαντικού αυτού Μιλανέζου. Κατάφερε κάτι πρωτοφανές στην ιστορία της τέχνης: δημιούργησε ένα μείγμα τέχνης τόσο πρωτότυπο και τόσο μοναδικό, συνδυάζοντας αριστοτεχνικά διακριτικά την ευρωπαϊκή γραμμική και ατμοσφαιρική προοπτική και την κινεζική γραμμική λεπτουργία και κομψότητα και δημιούργησε ένα υβρίδιο σινεοευρωπαϊκής τέχνης που όμοιο του δεν ξαναφάνηκε ποτέ και πουθενά. Το μυστικό της τέχνης του βρίσκεται στο ότι επι της ουσίας σεβάστηκε την τέχνη της χώρας που τον φιλοξενούσε και οι ευρωπαϊκές «παρεμβάσεις» του υπήρξαν πολύ διακριτικές-αν και σε ένα ασκημένο μάτι είναι και πολύ διακριτές και εξίσου πολύ ουσιαστικές.

Ο Holbein στο Πεκίνο; Νάναι αυτή η Άννα της Κλέβης στη Κίνα;(κάντε κλικ στη φωτό να τη δείτε σε μεγάλη ανάλυση: χορταστική εικόνα!)

Αν δεν ήταν η Άννα της Κλέβης του Χολμπάιν, θα μπορούσε άνετα νάναι μιά κινέζα πριγκήπισσα ζωγραφισμένη απ'τον Καστιλιόνε στο Πεκίνο

===================================================================================================================================================

Η απόλυτα εμβληματική φωτογραφία του 19ου αιώνα και το μυστηριωδέστερο πορτραίτο στην ιστορία της φωτογραφίας: η Κόμισα Καστιλιόνε αυτοσχεδιάζει! και διασκεδάζει!

Το κλου αυτής της ανάρτησης-που είναι και η αφορμή της άλλωστε είναι η φοβερή και τρομερή Κόμισσα Καστιλιόνε! Η πρώτη Μάτα Χάρι της ανθρωπότητας-προτού καν υπάρξει Μάτα  Χάρι! Προερχόμενη από παρακμασμένη επαρχιακή αριστοκρατική γενιά και παντρεμένη με αριστοκράτη της αυλής του βασιλιά Βίκτωρα Εμμανουήλ του Πεδεμοντίου(Τορίνο) με ομορφιά συνδυασμένη ιδανικά με εκρηκτικό και αβυσσαλέο ναρκισσισμό και πληθωρικά ηδυπαθή ιδιοσυγκρασία, ρίχτηκε από τον πρωτεργάτη της ενοποίησης της Ιταλίας Καβούρ, στον «Νυν υπέρ πάντων αγώνα» με ολα τα μέσα που διέθετε:μορφωτικά-ήταν εξαιρετικά πολύγλωσση-ψυχικά-ήταν γυναίκα απίστευτα ψυχωμένη στο σκοπό που υπηρετούσε και ανυποχώρητη στην επίτευξη του-και σωματικά-σαν άλλη Ιουδήθ θα δινόταν ερωτικά για το πατριωτικό καλό. Χάρις σ’αυτές τις τρεις ιδιότητες της η σχέση της με τον αυτοκράτορα Ναπολέοντα τον τρίτο έφερε για την Ιταλία την πολυπόθητη ενοποίηση. Από κεί κι ύστερα η γυναίκα αυτή έγινε θρύλος. Αν για τον εικοστό αιώνα θρύλος-ιδοσυγκρασιακός-ήταν η μυστηριώδης και αγοραφοβική Γκρέτα Γκάρμπο, για τον 19ο η Κόμησα Καστιλιόνε ήταν το ακριβές προείκασμα της. Ναρκισσιστική μεχρι τρέλλας-κυριολεκτώ εδώ-μας άφησε μια σπουδαία εικονογραφική κληρονομιά,ντοκουμέντο της ιστορίας της κουλτούρας του 19ου αιώνα: κάπου 450 φωτογραφίες της που στη διάρκεια 40 ολόκληρων χρόνων τράβηξε  σε συνεργασία με τον φωτογράφο Πιέρ Λουΐ Πήρσον. Η ίδια η κόμισα Καστιλιόνε είχε την επιμέλεια του εικαστικού μερους της φωτογράφισης παρέχοντας τα σχέδια και κάνοντας η ίδια το styling των φωτογραφιών, περιορίζοντας το φωτογράφο στο τέχνικό μέρος της λήψης-που εκείνη την περίοδο με τις ιδιαίτερες απαιτήσεις και δυσκολίες της σχετικά καινούργιας αυτής τέχνης, δεν ήταν ευκαταφρόνητη η συμβολή του. Ίσως αν θέλει κάποιος  να συνοψίσει τον 19ο αιώνα χωρίς να προσφύγει στην τέχνη των ιμπρεσσιονιστών, μια φωτογραφία της κόμισσας Καστιλιόνε να μην είναι μια κακιά επιλογή: αντίθετα μπορεί να είναι μια άριστη!

Οπερατική εξτραβαγκάντζα ολκής: μεγαλεία και αθλιότητες των κορτεζάνων που θάλεγε κι ο Μπαλζάκ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: