Archive for Φεβρουαρίου 2011

Μιά ζωή σαχλαμαράκιας

Φεβρουαρίου 6, 2011

Η παρόρμηση ενός επικίνδυνα και στρατηγικά αφελούς εξακτινωμένη διαπλανητικά

Καθ’έξη- και κατ’επάγγελμα όπως αποδεικνύεται-ασόβαρος, φαιδρός και μιά ζωή ΚΑΤΩΤΕΡΟΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΣΕΩΝ της Ιστορίας, φιγουρατζής σαν πεντάχρονος πιτσιρικάς με το αγιοβασίλτικο σπαθάκι του,με χαμηλόφωνο στόμφο-για να δώσει και καλά στοχαστική ενάργεια και περίσκεψη με τη θωπευτική χροιά της φωνής,κατάλληλη για ώρα μεταμεσονύχτιας ακρόασης από άυπνες δεκατετράχρονες παραδομένες στα πρώτα κύματα θυελλωδών εφηβικών ονειρώξεων-ο απερίγραπτος δυναστικός γόνος είπε να βάλει στα ντεκόρ των προσωπικών του σκηνοθεσιών και σκηνές επανάστασης. Η Αίγυπτος ζει το δικό της δράμα και το επικοινωνιακό κοράκι ο Παπανδρέου θέλει στο φόντο των χαμόγελων του τα πτώματα των νεκρών μιας εξέγερσης, το ίδιο και απαράλλακτα όπως όταν ανακοίνωνε την αύτανδρη βύθιση του Θωρηκτού Ελλάς, τα τρεχαντήρια του Καστελλόριζου σαρώναν την οθόνη μας σημαιοστολισμένα.

Θα μπορούσε νάναι ένας ανταγωνιστικός σκουπιδιάρης-μιά χαρά!-μας έτυχε όμως να είναι ένας ασυναγώνιστα γελοίος πρωθυπουργός.

 

Άντε λοιπόν να το ξαναπούμε: όταν ο ηγέτης -αυτός που τυχαίνει τέλος πάντων να είναι εκεί πάνω εκείνη τη στιγμή-δεν έχει την αίσθηση της σοβαρότητας των ιστορικών στιγμών που εξελίσσονται μπροστά του και βλέπει άλλα από ότι του δείχνει η Ιστορία, τότε η θέση του δεν είναι εκεί, δεν είναι αντάξιος της Ιστορίας ούτε καν σαν αρνητικός πόλος, σαν αντίρροπη, κακή δύναμη. Είναι απο κακιά τύχη εξόριστος στο κέντρο των εξελίξεων, αφασικά παρών με τη πεισματάρικη και αυτιστική δύναμη ενός αδριάντα που που δεν πέφτει εύκολα απ’το βάθρο του. Είναι δραματικά ανεπίκαιρα γελοίος.

Θεσμικό αριστούργημα!

Φεβρουαρίου 5, 2011

Μια σέξι εξηνταπεντάρα, βασίλισσα στις καρδιές μας, για να πραφράσουμε τη φτηνιάρικη ρητορεία του Μπλαίρ με το σκηνοθέτη Στιβεν Φρίαρς

Για όσους από μας μεγαλώσαμε με δημοκρατικά, αντιμοναρχικά αντανακλαστικά, φυτεμένα από τους ταλαιπωρημένους απ΄τη μοναρχία γονείς μας, μια ταινία που υπαινικτικά φλερτάρει με το μοναρχικό θεσμό, θα ήταν έγκλημα καθοσιώσεως να παρακολουθηθεί. Έτσι όταν βγήκε η ταινία του Stephen Frears «The Queen» ούτε καν μπήκα στο δίλημμα. Απλά έμενα με την απογοήτευση ότι άλλος ένας προοδευτικός σκηνοθέτης υπέκυψε στη σαγήνη του κατεστημένου. Απαξίωσα να διαβάσω ακόμη και τις κριτικές-απαξιωμένες ήδη από καιρό από τους απελπιστικά αμόρφωτους συντάκτες τους-και όσες φορές έγινε απόπειρα να ανοίξει κουβέντα ανάμεσα σε γνωστούς μου σινεφίλ και κινηματογραφιστές, απέρριψα κάθε ιδέα συζήτησης, από τη στιγμή που πραγματεύονταν θέματα που μου ήταν όχι απλά παντελώς αδιάφορα αλλά και αποκρουστικά φτηνιάρικα, όπως τα κλασσάτα γκομενιλίκια μιας ξετσίπωτης που παραλίγο να γινόταν και βασίλισσα και πως ο θάνατος της-ένα μικρό ασήμαντο γεγονός για την ανθρωπότητα-φούσκωσε από την υστερία της παραμύθας των media. Χώρια ότι όλο αυτό το σκηνικό με τα καντηλάκια, τα κεράκια, τα λουλουδάκια, τις καρτούλες και τα αρκουδάκια μου προκαλούν αναφυλαξία τρίτου- και θανατηφόρου- βαθμού.

Σκηνοθετώντας την Μίρρεν ή μήπως ερμηνεύοντας τον Φρίαρς;

Μια γρίπη με καθήλωσε τέσσερις μέρες τώρα στο κρεβάτι και μην μπορώντας να κάνω και πολλά πράγματα, ζαβλακωμένος καθώς ήμουν με το πυρετό, το’ριξα στα DVD. Και τσουπ, νάτη η Βασίλισσα με τη μορφή -τόσο αλλιώτικα οικείας εδώ- της αγαπημένης Helen Mirren! Αυτό ήταν! αποφάσισα να δω την ταινία. Γοητευμένος από το αληθινό βασιλικό μεγαλείο μιας σπουδαίας ηθοποιού που αναπαριστούσε μια κοινή, κοινότατη γυναικούλα που για καλή της τύχη γεννήθηκε βασίλισσα. Φυσικά οχυρώθηκα την ιδεολογική μου αρματωσιά και επιφυλασσόμενος για τις θαυμαστικές θωπείες προς την Μίρρεν συνέχισα την ΑΝΑΓΝΩΣΗ της ταινίας. Ο σεναριακός σκελετός της ταινίας είναι η ιδιότυπη προσωπική σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα σε δύο κορυφαίους θεσμικούς παράγοντες μιας χώρας με την αφορμή ένα-ας το πούμε έτσι-έκτακτο παραθεσμικό πρόβλημα, όπως ήταν αυτό του θανάτου της πριγκίπισσας Νταϊάνα. Η μεν Βασίλισσα έχει μια θεσμική ιστορία μισού αιώνα πίσω της και ο Μπλαιρ μια μόλις τρίμηνη παρουσία στην εξουσία-στην εξουσία όμως κατόπιν λαϊκής εκλογής και όχι κληρονομικής διαδοχής. Δεν θα μείνω στο ανεκδοτολογικό του ποιος είχε δίκιο να ζητάει τι στη συγκεκριμένη συγκυρία-θεσμικά το δίκιο ήταν της Βασίλισσας, με την έννοια ότι η Νταϊάνα ήταν ιδιώτης και όχι δημόσιο πρόσωπο-εκείνο που με συγκλόνισε στην σεναριακή ιδέα και τη σκηνοθετική αποτύπωση ήταν αυτή η χαμηλόφωνη διαπραγμάτευση για θεσμικούς όρους πολιτικού παιχνιδιού και πως τα μέρη-παρ’όλη την αμοιβαία καχυποψία-τελικά δεν υπονόμευσαν το ένα το άλλο. Αυτό ομολογώ δεν τόχω ξαναδεί σε κανενός είδους πολιτικό σινεμά. Είναι η πρώτη φορά που βλέπω πολιτική ταινία χωρίς στράτευση σε μια ιδέα-και η βολική αντιμοναρχική θα τουρχόταν κουτί του γνωστού αντιβασιλικού Φρίαρς. Είναι στοχαστική όχι πάνω στη πολιτική σαν ιδέες αλλά στη πολιτική σαν πρακτική, ίσως και σαν μικρο-πρακτική, στη πολιτική σαν διαδικασία θεσμική, που όμως την ασκούν τελικά όχι ημίθεοι αλλά ευάλωτοι -ανάλογα με τη συγκυρία βέβαια-άνθρωποι, πολύ πιο καθημερινοί απόσο οι τίτλοι τους κάνουν να δείχνουν ή να φαντάζουν. Αυτό δεν είναι ένα εύκολο εγχείρημα όταν τα πρόσωπα που εικονογραφούνται είναι ακόμη στο πρσκήνιο και στον ίδιο ακριβώς ρόλο και τίτλο που είχαν με τη χρονική στιγμή που εικονογραφούνταν-ο Μπλέρ ήταν ακόμη πρωθυπουργός όταν γυρίστηκε η ταινία. Αυτό για να συμβεί χρειάζεται ή τεράστια δύναμη στοχασμού που να σε βοηθήσει να αποστασιοποιηθείς από την καταλυτική δύναμη του παρόντος και των συναισθηματικών του απορροιών ή κολοσσιαίων διαστάσεων συναισθηματική νοημοσύνη ή-το πιο πιθανό, γιατί μιλάμε για καλλιτέχνημα-και τα δυο.

Οι θεσμοί σε ισορροπία: ο ισχυρός, ο λαϊκός χαμηλά, ο αδύνατος και δυναστικός ψηλά.

Ο Φρίαρς  έπαιξε με τη φωτιά και έβγαλε ένα -φαινομενικά μόνο παγερό-αριστούργημα. Κανένας  καταγγελτικός λόγος. Καμιά φτηνή-και τόσο εύκολη δα!- δημαγωγία. Διακριτική διαχείριση του υλικού σε κάθε διάσταση(ακόμη και ο αντιμοναρχικός οίστρος της γυναίκας του Μπλαίρ γίνεται σε μη θεσμικούς χώρους!). Αυτού του είδους η διαπραγμάτευση ενός κατά τα άλλα εκρηκτικού υλικού, δείχνει ωριμότητα πνευματική, καλλιτεχνική και δημιουργική. Σημαίνει ότι είναι αυτός που ασκεί τον έλεγχο και τιθασεύει το υλικό του και όχι το αντίστροφο. Και πιστέψτε με αυτό δεν είναι τόσο εύκολο όσο εκ πρώτης όψης μπορεί να δείχνει. Κάντε μια αναγωγή σε ελληνικά δεδομένα-όση αναλογία μπορούν να έχουν-και θα καταλάβετε τη δυσκολία. Θα μπορούσα να αποκαλέσω αυτό το σπουδαίο έργο της στοχαστικής ωριμότητας  του Φρίαρς το πρώτο μεταμοντέρνο πολιτικό φιλμ-αν και παραδέχομαι το ρίσκο με τον όρο μεταμοντέρνο. Αλλά έτσι είναι. Είναι μια ανάγνωση των θεσμών μοντέρνα-σίγουρα-αλλά και κλασσική ταυτόχρονα. Είναι μια χαμηλόφωνα εκτελεσμένη πολιτική τελετουργία, μια εθιμοτυπία του θεσμικού ουσιώδους, μια πολιτική  δωματίου, βασιλικού σίγουρα αλλά επί της ουσίας και πάνω απόλα μιας αίθουσας διαλόγου που βασίζεται σε λεπτές και ραφινάτες ισορροπίες. Σκεφθείτε ποια αισθητική διαδρομή έχει διανυθεί μέχρι το αριστούργημα αυτό του Φρίαρς σ’αυτό που λέμε πολιτική ταινία: από τη μεγαλόπρεπη και καταιγιστική μπρουταλοσύνη του Αϊζενστάιν, στις κομματικές απολογίες του Βάιντα, τις πλατιές ποιητικές αλληγορίες του Μίκλος Γιάντσο και φτάνουμε σ’αυτή την σοφιστικέ εκδοχή πολιτικού κινηματογραφικού λόγου, που τελικά επιμένω να αποκαλώ πολιτική δωματίου. Και ξέρετε γιατί; γιατί στο τέλος τέλος όλα είναι και θέματα ανθρώπινης χημείας και πολλά πράγματα στη πορεία της ανθρωπότητας στράβωσαν, γιατί συνέβη δυο άνθρωποι που βρίσκονταν σε δυο απέναντι κείμενα πόστα να μην ταιριάξουν τα χνώτα τους.

Αυθεντική μαούνα του ένδοξου πάλαι ποτέ Αυτοκρατορικού Βρεττανικού Ναυτικού!

Υ.Γ. Φυσικά η ταινία στέκει, πέρα από τα ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ σκηνοθετικά και σεναριακά της προσόντα, κυρίως, χάρη στην επιβολή-βασιλική σχεδόν στην φυσικότητα της και την πηγαιότητα της- και το μαγνητισμό αυτής της υπέροχης βρεττανίδας, της  Έλεν Μίρρεν, για την οποία η ταινία-από κάποια Θεία Πρόνοια ίσως-φτιάχτηκε. Και τέλος αξίζει και για έναν επιπλέον λόγο: αποδομεί με τον πιο εύγλωττο αλλά διακριτικό τρόπο,που είναι και ο οφειλόμενος άλλωστε καθότι νεκρή, τη Νταϊάνα.

Υ.Γ.2 Δεν είμαι σίγουρος αν συμφωνώ με την ιδεολογία της ταινίας αλλά γνωρίζω πολύ καλά ότι έργα τέχνης δεν είναι ούτε κομματικές μπροσούρες ούτε προεκλογικές διακηρύξεις. Έχουν μια ολότελα δικιά τους ζωή που τους επιτρέπει να ζουν στη διάρκεια των αιώνων ακόμη και ξεχασμένα από την ιδεολογία που τα γέννησε-αν ήταν ποτέ αυτή η μήτρα τους.

Τα λαχεία του Χρυσοχοΐδη

Φεβρουαρίου 1, 2011

Εσείς εδώ βλέπετε το φοβισμένο του πρόσωπο και όχι το ατρόμητο και άφοβο του προσωπείο. Που να βλέπατε και τα χεσμένα του παντελόνια!

Όταν μια βόμβα σκάει στα χέρια κάποιου, τότε ο Χρυσοχοΐδης ή θα κερδίζει ή θα χάνει στο  λαχείο! Το 2002 βγήκε απίστευτα κερδισμένος. Το 2010 ταπεινωτικά χαμένος-και πελιδνά φοβισμένος(μια μικρή-μικρή ψυχούλα πίσω από την επικοινωνιακή μάσκα του άτεγκτου και ατρόμητου αντιτρομοκράτη! Χιχιχιχιχι!). Για να δούμε η κοινωνική βόμβα, που αργά ή γρήγορα θα σκάσει, τί θα του προσκομίσει του κουτσαβάκη με το αμερικανικό παράσημο;