Έχει τέχνη η Τουρκία;

Στην ουσία του ο τουρκικός πολιτισμός είναι απωανατολικός πολιτισμός κατά πρώτο λόγο και κατά δεύτερο λόγο αυλικός-δηλαδή δημιουργήθηκε για να εξυπηρετήσει στενά αυλικές ανάγκες.

Ο απωανατολίτικος χαρακτήρας του προκύπτει κυρίως από την εμμονή του στα σχηματοποιημένα φυτικά μοτίβα-καθαρά μογγολικής ή κινεζικής προέλευσης-και στην υποδεέστερη σημασία που έχει η καλλιγραφία-αν και υπάρχουν απίστευτης ομορφιάς επιτεύγματα και σ’αυτόν τον τομέα στην οθωμανική. Η καλλιγραφία όμως δεν έχει τον κυρίαρχο λόγο που έχει στον υπόλοιπο ισλαμικό κόσμο και αυτό ισχύει κατά μείζονα λόγο στην δημόσια τέχνη. Είπαμε η οθωμανική τέχνη είναι πρώτα και κύρια αυλική, αυτοκρατορική τέχνη και μ’αυτή την έννοια περισσότερο κοσμική από κάθε άλλη του ισλαμικού κόσμου. Είναι μια τέχνη τερπνότητας και φυγής από τα τετριμμένα εγκόσμια ή τα αγχωτικά μεταφυσικά.

Φίλοι μου που βρίσκονται στην Πόλη αυτές τις μέρες με την αφορμή των αγώνων μπάσκετ με ρώτησαν τι να προσέξουν περισσότερο στην Οθωμανική τέχνη. Σκέφτηκα να αναφέρω τον μεγάλο αρχιτέκτονα Σινάν αλλά η πρόσληψη των ιδιαιτεροτήτων της τέχνης μιας τέτοιας μεγαλοφυΐας-τηρουμένων των αναλογιών ο Bernini της Τουρκίας!- είναι δύσκολο να αναλυθεί χωρίς την παρουσία εκεί. Νομίζω ότι αν υπάρχει μια τέχνη αυθεντικά τουρκική και αβίαστα απολαυστική-χωρίς δυσκοίλια ερμηνευτικά σκεπτικά-αυτή είναι η τέχνη των κεραμεικών του Ιζνίκ-της Βυζαντινής Νίκαιας για να προσανατολιστούμε γεωγραφικά.

Τα κεραμικά του Ιζνίκ-της ακμής κυρίως-διακρίνονται για την επικράτηση των φυτικών μοτίβων σε αρμονικούς, συμμετρικούς ή ασύμμετρους, συνδυασμούς, για τον κορεσμό των χρωμάτων-κυρίως του άλικου κόκκινου και του βαθυκύανου. Σποραδικά το ανοιχτό γαλάζιο και το πράσινο κάνουν κι αυτά την εμφάνιση τους, διακριτική πάντα και λεπταίσθητη. Όλα αυτά το χρώματα πάνω σε βάθος, πολλές φορές γαλακτώδους λευκότητας. Τα κεραμικά του Ιζνίκ μπορεί να είναι από πλακάκια που καλύπτουν μεγάλες επιφάνεις-οπότε έχουν ομοιόμορφη σχεδίαση-μέχρι συνθέσεις ευρύτερες που καλύπτουν συνήθως τύμπανα ή υπέρθυρα ή τελετουργικής σημασίας τμήματα ενός τζαμιού. Μπορούν όμως νάναι και χρηστικά αντικείμενα από καντήλες μέχρι πιάτα και βάζα.

Τα κεραμικά του Ιζνίκ νομίζω πώς είναι ό,τι πιο ιδιαίτερο παρήγαγε ο οθωμανικός πολιτισμός και είναι μακράν τα δημοφιλέστερα εκθέματα αυτής της τέχνης-με την εξαίρεση ίσως της εκθαμβωτικής αλλά΄σπάνιας να βρεθεί σε ευρωπαϊκά και αμερικανικά μουσεία τέχνης της αυλικής χρυσοχοΐας και αδαμαντοποικιλτικής.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: