Archive for the ‘Η ιστορία των εικόνων της Ιστορίας’ Category

Η ευγένεια του νικητή (100 χρόνια ελεύθερη Θεσσαλονίκη)

Οκτώβριος 26, 2012

Γιορτάζουμε, θυμόμαστε και τιμούμε τα 100 χρόνια της ελεύθερης Θεσσαλονίκης και τα 100 χρόνια της ελεύθερης ελληνικής Βόρειας Ελλάδας.

Ψάχνοντας στο διαδίκτυο για εικονογραφικό υλικό σχετικό με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, το πιο πιθανό είναι να πέσεις σε λαϊκές έγχρωμες λιθογραφίες που συνοψίζουν με υποδειγματικά εμβληματικό τρόπο το ιστορικό γεγονός συνήθως στη στιγμή της παράδοσης της πόλης από τον Τούρκο Διοικητή της στις Ελληνικές Αρχές. Αυτό που κάνει εντύπωση σ’αυτή την εικονογραφία είναι ο πολιτισμένος τρόπος που συμβαίνει αυτό. Μην ξεχνάμε ότι μέχρι να αποφασιστεί η παράδοση τα δύο μέρη πολεμούσαν μέχρι θανάτου για να κρατήσουν τις θέσεις τους.

Paolo Veronese: Η οικογένεια του νεκρού βασιλιά Δαρείου μπρος στον Μεγαλέξαντρο. Συνήθως τέτοια εικονογραφία μπαίνει στο κεφάλαιο του βιογραφικού του μεγάλου Αλεξάνδρου με τον τίτλο: «Η μεγαλοψυχία του Αλέξανδρου» και αναφέρει τέτοιες συμπεριφορές όχι μόνο στο κυριολεκτικά πολεμικό πεδίο αλλά και στο μεταφορικά αντίστοιχο πολεμικό του έρωτα.

Ουσιαστικά ένας τέτοιος τρόπος να τελειώνει ο πόλεμος είναι ευρωπαϊκός τρόπος και κατά μία έννοια ανάγεται στη συμπεριφορά που έδειξε σαν νικητής πολέμαρχος ο Μέγας Αλέξανδρος. Ενώ διασφάλιζε τη νίκη του, παράλληλα εξασφάλιζε-αν το βοηθούσε η αντίπαλη πλευρά-και το σεβασμό του αντιπάλου χωρίς να προσφεύγει σε πράξεις εκδίκησης τέτοιες και τόσο κραυγαλέες που να δείχνουν τυραννική πρόθεση του νέου κατακτητή νικητή. Υπάρχει ακριβώς το θρυλικό απόσπασμα που περιγράφει ο Πλούταρχος, για το πόσο βασιλικά συμπεριφέρθηκε ο Μεγαλέξαντρος στην οικογένεια του νεκρού στη μάχη βασιλιά των Περσών Δαρείου, που αφού τους δέχτηκε με τιμές στην πολεμική σκηνή του έδωσε εντολή να επιτραπεί να επιστραφεί το νεκρό σώμα του Πέρση βασιλιά και όχι μόνο αυτό αλλά και να ταφεί με τις βασιλικές τιμές που θα άρμοζαν σαν ηγέτη του λαού του. Κάτι τέτοιες συμπεριφορές ουσιαστικά περιέχουν εν σπέρματι τις πρώτες έννοιες αυτού που σήμερα έχει διαμορφωθεί σε αυτό που το Διεθνές Δημόσιο Δίκαιο αποκαλεί «Το Δίκαιο του Πολέμου»

Diego Velasquez: Η παράδοση της Μπρέντα. Ο εμβληματικότερος πίνακας στην ιστορία της ζωγραφικής παράστασης της ευγένειας του νικητή απέναντι στο νικημένο.

Για να γυρίσουμε  λοιπόν στο θέμα της εικονογραφικής αναπαράστασης της παράδοσης της Θεσσαλονίκης από τον τότε Τούρκο Διοικητή της στις Ελληνικές Αρχές-που τις εκπροσωπούσε ο διάδοχος τότε Κωνσταντίνος-και της όλης τάξης και ευγένειας που χαρακτηρίζει την τελετή παράδοσης, αυτός που καθιέρωσε πρώτος αυτή την εικονογραφική αντίληψη μιας πολιτισμένης παράδοσης-παραλαβής ανάμεσα στον ηττημένο και το νικητή, είναι ο μεγάλος Ισπανός ζωγράφος Ντιέγκο Βελάσκουεθ ( Diego Velasquez 1599-1660). Ουσιαστικά σ’αυτόν τον εμβληματικό, μνημειακών διαστάσεων-πάνω από τριάμισυ μέτρα πλάτος- πίνακα, την «Παράδοση της Μπρέντα» ή όπως πολύ παραστατικά είναι γνωστότερος στους ίδιους τους Ισπανούς:» Las Lanzas» ,Οι Λόγχες» λόγω των νικητήρια ορθωμένων λογχών στο δεύτερο πλάνο, ο Βελάσκουεθ έδειξε το είδος της διαισθητικής εξυπνάδας που σήμερα είναι γνωστή σαν συναισθηματική νοημοσύνη. Δηλαδή πέρα από το να οργανώσει το εικονογραφικό του θέμα με άψογο τρόπο και πέρα από την δεξιοτεχνική εκτέλεση κάθε μέρους της επίπονης αυτής και χρονοβόρας διαδικασίας-σύνθεση, σχεδίαση, χρωματισμός-είχε την ευφυΐα να μην προσφύγει στα εύκολα και ανά πάσα στιγμή αυτόματα ανακαλούμενα κλισέ του τροπαιοφόρου νικητή αλλά να χειριστεί το θέμα με τη διάκριση και την αισθηματική λεπτότητα ενός δραματουργού χαμηλών τόνων.

Η ευγενέστερη συνάντηση νικητή και ηττημένου: Ο εκπρόσωπος των νικητών Αμβρόσιος Σπίνολα-δεξιά με τη στραταρχική ράβδο στο χέρι-χωρίς ίχνος νικητήριας αλαζονείας και με απλωμένο χέρι συμπάθειας στον ώμο του αντιπάλου του, δέχεται τη συμβολική παράδοση των κλειδιών της ολλανδικής πόλης της Μπρέντα από τον αμήχανο αλλά ακόμη αξιοπρεπή ηττημένο Μαυρίκιο του Νασσάου.

Ο ιδιοφυής Βελάσκουεθ διαχειρίστηκε πράγματι με απίστευτη ψυχολογική λεπτότητα ένα συμβάν που ο ίδιος δεν έζησε και που οι συμβάσεις της εποχής καλούσαν σε εντελώς διαφορετική διαπραγμάτευση του. Η Ιστορία τον δικαίωσε σ’αυτή του τη διάκριση. Η Μπρέντα τελικά γύρισε στους Ολλανδούς λίγα χρόνια μετά το θάνατο του. Σκεφθείτε να είχε διαχειριστεί το θέμα με όλο εκείνο το γνώριμο στόμφο, όπου τον νικητή τον ραίνουν με φωτοστέφανα πολεμικής δόξας μισόγυμνες ελκυστικές Νίκες και όπου ο ηττημένος βρίσκεται ταπεινωμένος και δεμένος χειροπόδαρα σε μια ανελέητη επίδειξη ανόητης και ματαιόδοξης πολεμικής προπαγάνδας. Αυτό το εικονογραφικό προηγούμενο του Βελάσκουεθ έγινε πια εικονογραφική κατάκτηση. Εμπεδώθηκε ακόμη και στον τελευταίο λαϊκό εικονογράφο-όπως ο δικός μας που αναπαρέστησε όλες τις νικητήριες καταλήξεις των Βαλακανικών Πολέμων με τον ίδιο ευγενικό τρόπο.

Παράδοση της Πόλης των Ιωαννίνων από τον Τούρκο Διοικητή της στο Διάδοχο Κωνσταντίνο. Λαϊκή λιθογραφία της εποχής. Προσέξτε ότι διατηρείται σε τόσο υψηλό βαθμό η αξιοπρέπεια του ηττημένου ώστε να παραδίδει έφιππος και με μόνο με μια συμβολική κλίση της κεφαλής μπρος στον νικητή.

Υ.Γ. Τη στιγμή που όλοι οι Έλληνες σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Επικράτειας χαίρονται και γιορτάζουν για την επέτειο των 100 χρόνων ελεύθερης ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ Θεσσαλονίκης, μία μόνο φωνή-παράφωνη ακούστηκε: αυτή του απελπιστικά μόνου Στέφανου Μάνου. Λένε πως τον κακό άνθρωπο από αυτό τον ξεχωρίζεις: όταν δεν θέλει να συμμετάσχει σε μια γενική χαρά.

Η μοχθηρία έχει επώνυμο και είναι πάντα εχθρική στη χαρά του κόσμου. Στέφανος Μάνος: στάθηκε πάντα απέναντι στο λαό και είδε την πολιτική όχι σαν υπηρεσία προς το λαό αλλά σαν εξυπηρέτηση ενός ανοικονόμητου αλαζονικού υπερεγώ.

Επικρίνει λοιπόν αυτός ο αχαρακτήριστος τις εορταστικές εκδηλώσεις για τα 100χρονα της Ελεύθερης Ελληνικής Θεσσαλονίκης που την νοσταλγεί-ναι μα το Θεό, έτσι αναφέρει στην ανακοίνωση του απο-κόμματος του!-όπως ήταν την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Πάρτονε στη χαρά σου να σου ψάλλει τον επικήδειο!

Advertisements

Πολιτικό σκεπτικό!

Ιουνίου 9, 2012

Σχόλιο μπλόγκερ σε μεγάλο ελληνικό μπλογκ.

«nikos      Σάββατο 9 Ιουνίου 2012, 16:02

«Μόνο και μόνο για τις μπάτσες θα ψηφίσω Χρυσή Αυγή! Έτσι ρε!»
 Εκατοντάδες τέτοια σχόλια στο διαδίκτυο, για να μην πω χιλιάδες. Η λατρεία της κτηνώδους εκδικητικής δύναμης σαν απροσδιόριστης δύναμης τιμωρίας-εναντίον ποιων;-είναι μια από τις διεξόδους που ανακαλύπτουν κάποιοι για την κοινωνική οργή τους. Ουσιαστικά για πρώτη φορά ΤΑ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΑ-και οι ποντικοί τους με τα μυώδη ποντίκια τους-ΠΑΡΕΜΒΑΙΝΟΥΝ ΣΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ με τον μόνο τρόπο που ξέρουν καλά:χρησιμοποιώντας τα μπράτσα τους που δεν λαμβάνουν καμιά εντολή από τον πεθαμένο από τα αναβολικά εγκέφαλο τους. Ο Ρόκυ γίνεται δεκτός σε ακρόαση από τον Χίτλερ.

Να καεί-να καεί, το μπουρδέλο η Βουλή!

Υ.Γ. Λυπάμαι που θα στενοχωρήσω κόσμο αλλά να το θυμάστε: Η Χρυσή Αυγή, στο υπόλοιπο Αττικής τουλάχιστον-εκλογική περιφέρεια του κουραδονταή που δέρνει γυναίκες-θα έχει ανεβασμένα ποσοστά. Ίσως το πιο σωστό επικοινωνιακά θάταν αυτές τις λίγες, κρίσιμες μέρες μέχρι τις εκλογές να αγνοηθεί το θέμα. Υπάρχει μια παράξενη δυναμική-όχι δεν είναι της δικαιοσύνης-που σ’αυτή τη συγκυρία ευνοεί τον θύτη. Μέρες Δημοκρατίας της Βαϊμάρης; Ο Χίτλερ προ των πυλών; Το κλίμα πάντως μοιάζει αρκετά. Η κότα με τα μπράτσα που πρόσβαλε, με τη σωματική του δύναμη και μόνο, δυό γυναίκες, την ώρα που το έκανε υπερασπιζόταν το κάψιμο του Κοινοβουλίου που το ΚΚΕ εμπόδισε και απέτρεψε.  Οι πυρπολητές του Ράιχσταγκ μετακόμισαν στην Αθήνα και βυσσοδομούν.

Εκλογές ή δημοψήφισμα;

Νοέμβριος 2, 2011

Όσοι άδολοι υποστηρίζουν το δημοψήφισμα του Παπανδρέου δεν έχουν ακόμη καταλάβει τι ακριβώς συνέβη το Φλεβάρη του 2004 με την "ανοικτή" και καλά διαδικασία "εκλογής" του. Και αυτή η δεύτερη πλάνη τους θα είναι πολλαπλάσια χειρότερη σε συνέπειες από την πρώτη. Τα μεγαλύτερα εγκλήματα του ο Παπανδρέου τα έκανε πάντα με τέτοιου είδους αμφιλεγόμενες διαδικασίες, που επικοινωνιακά όμως θάμπωναν και αστραποβολούσαν.

Για να καταλάβει κανείς καλύτερα την αυταρχική θεώρηση της επιβολής διλημματικού δημοψηφίσματος από την πλευρά του δυναστικού κληρονομικού γόνου, του τόσο απελπιστικά αμάθητου και αλλεργικού στις αληθινές δημοκρατικές διαδικασίες, δεν έχει παρά να σκεφθεί αυτό: όταν μια κυβέρνηση προκηρύσσει εκλογές τότε είναι σαν να βάζει στον εαυτό της το δίλημμα να μείνει ή να μην μείνει στην εξουσία. Παίρνει το γενναίο πολιτικό ρίσκο να ηττηθεί και αυτό κάτω από οποιοδήποτε πρίσμα και αν το δει κανείς είναι βαθύτατα δημοκρατικό. Όταν όμως μεταθέτει τα διλήμματα στο λαό και τον εκβιάζει με διχαστικά και μονοσήμαντα ερωτήματα-που η δημοκρατική πολιτική σαν έκφανση της διαλεκτικής τα απεχθάνεται-τότε, πέρα από το ότι απαλλάσσεται από υπαρξιακά βάρη και διλήμματα που ουσιαστικά την αφορούν, μεταφέρει την ενοχή και το βάρος του διλήμματος ως μη ώφειλε στον λαό και αυτό κάτω από οποιοδήποτε πρίσμα και να το δει κανείς δεν είναι παρά βαθύτατα ανήθικο και αντιδημοκρατικό. Ο Παπανδρέου ουσιαστικά μας μεταφέρει το δίλημμα που απειλεί την εξουσία του σ’εμάς. Αυτός είναι ο αξιακός του κώδικας που είναι σύμφυτος με την αυταρχική του συγκρότηση και τη δυναστική του λογική που δέχεται οποιαδήποτε αμφισβήτηση εκτός της ελέω δεν ξέρω ποιού εξουσίας του. Δεν είναι η πρώτη φορά που το κάνει κάτι τέτοιο. Το έχει κάνει και το 2004 με το νασερικής υφής δημοψήφισμα για την εκλογή του στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, που παρέκαμψε δόκιμες πρακτικές εκλογής ηγεσίας. Αν την πρώτη φορά μας συγχωρείται ένα λάθος, μια πλάνη μας, η δεύτερη φορά θάναι «πλάνη πολλαπλάσια χείρων της πρώτης» .

Ύπουλο, ανήθικο και αντιδημοκρατικό: αυτό που είναι δικό του πρόβλημα-η παραμονή της μαφιόζικης φαμίλιας του στην εξουσία-το μεταφέρει σ'εμας σαν δίλημμα μας.

Όσοι αφελείς πιστέψουν ότι με ένα απλό ΟΧΙ(αν αυτό είναι το καλό, το ευτυχές, το ευελπιστούμενο σενάριο που θα μας προκύψει, γιατί τίποτε δεν αποκλείει και το αρνητικό) έχουν καθαρίσει με το καθεστωτικό Παπανδρέϊκό κτήνος κοιμούνται τον ύπνο του δικαίου. Ο Παπανδρέου και η ομάδα που από πίσω του κινεί όλες τις πράξεις του αυτή τη στιγμή επείγεται να κερδίσει χρόνο και το δημοψήφισμα τού τον παρέχει. Και σ’αυτό το χρόνο παράτασης της παραμονής του στην εξουσία μπορεί να προωθήσει πολλά «ζητηματάκια» που δεν υποψιαζόμαστε τη σημασία τους. Κάθε μέρα παραμονής αυτού του προδοτικού ανδρείκελου στην εξουσία δεν είναι ένα απλό παρατεταμένο ροκάνισμα του χρόνου σε βάρος μας και υπέρ του αλλά σε βάρος της υπόστασης μας σαν λαού, σαν έθνους, σαν κοινωνίας.

Τυραννοκτονία

Σεπτεμβρίου 29, 2011

Caravaggio: Ο αποκεφαλισμός του Ολοφέρνη-ηρωϊκή και παραδειγματική τιμωρία ενός τυράννου!

Γιατί μιά μνήμη ή μια οργή να μη φωλιάσει στη θήκη ενός σπαθιού ή στη θαλάμη ενός περίστροφου κι από κει να ξεπεταχτεί την ώρα που πρέπει;-ίσως και ΤΩΡΑ, ανελέητα εκδικητική αλλά και ελπιδοφόρα!

 

 

Ελπίδα, απογοήτευση, οργή και πάλι ελπίδα: η οργή είναι ελπίδα!

Ιουνίου 1, 2011

Η οργή κάνει τους λαούς και τις εποχές να μοιάζουν μεταξύ τους: στην εικόνα έφοδος της αστυνομίας για διάλυση διαδήλωσης στο Παρίσι του 1900

Επειδή δεν είμαστε δα και χτεσινοί, ξέρουμε πολύ καλά ότι η πολιτική είναι ένας από τους πιο σίγουρους τρόπους για να απογοητευτείς- μακράν  πρώτος είναι ο έρωτας! Η πολιτική, σαν ένταξη ενεργητική στον κοινωνικό ιστό είναι η επιλογή εμπλοκής σου σε  σίγουρα μελλοντικά σου αδιέξοδα. Αλλά η ρημάδα σε παρασέρνει με τη γοητεία της, την ορμή της, τον ακαταμάχητο τρόπο της να υιοθετεί και να προσαρμόζεται σε ιδέες, σε μεγάλες ηθικές ιδέες και την διάθεση της όπως και την δυνατότητα της να τις προωθεί και -σπάνια είναι αλήθεια-ακόμη και να τις πραγματώνει και μάλιστα πραγματώνοντας τες, μετά να τις εισπράττει σαν ρουτίνα απομυθοποιημένη για διαχείριση, πράγμα που την κάνει ακόμη ηρωϊκότερη γιατί η άδικη απομυθοποίηση της οδηγεί τελικά και στην ακόμη πιο άδικη απαξίωση της.

Για όσους από μας έχουν μια παιδεία και μιά κατεύθυνση ευρωπαϊκή στη συγκρότηση τους, το ευρωπαϊκό όραμα σαν πολιτική επιλογή ήταν όχι απλά ένα γοητευτικό αλλά και θεμιτό στρατηγικό ιδεώδες καθότι εφικτό, ένα σπάνιο αλλά πραγματοποιήσιμο ιδανικό. Βλέπαμε αφελώς ένα κύκλο που περιλάμβανε τον πορτογάλο Πεσσόα, τον Ιταλό Δάντη, τον αυστριακό Φρόυντ, τον πολωνό Κοπέρνικο, τον άγγλο Σαίξπηρ, τον γερμανό Γκαίτε, τον ισπανό Πικάσσο, τον τσέχο Κάφκα, τον γάλλο Λαβουαζιέ, τον ρώσο Τσαϊκόφσκι, τον ολλανδό Ρέμπραντ και κάπου ανάμεσα σ’αυτούς και άλλους από τα άλλα έθνη και τους λαούς της Ευρώπης, τον Όμηρο ή τον Πλάτωνα, τους δικούς μας. Όμορφα πράγματα δηλαδή! Φυσικά και βλέπαμε και τους τραπεζίτες και τους βιομήχανους αλλά τους φανταζόμασταν με το ευρωπαϊκό τους πρόσωπο, σαν Μέδικους, Γιάμπαχ ή Φούγκερ. Δεν ξέραμε τίποτε για τη φυλή των κερδοσκόπων και τζογαδόρων, που ενώ διαχειρίζονται  οικονομικές εικονικότητες, αφήνουν πίσω τους ρημαδιό και ζοφερές πραγματικότητες. Το κεφάλαιο στην Ευρώπη ποτέ δεν είχε την ένταση της βουλιμίας που είχε το αμερικανικό και νομίζαμε πως αυτή την ένταση δεν θα τη ζούσαμε στην Ευρώπη της κουλτούρας και των εδραιωμένων κοινωνικών αξιών.

Σαχλαμάρες! Αφέλειες! Κανείς από μας δηλαδή δεν είδε-προφανώς δεν διείδε-ότι η ιδανική αυτή σύναξη που προανέφερα ήταν μια ασυγχώρητα αφελής ιδεοληψία-πολύ περισσότερο για πολιτικοποιημένα άτομα σαν κι εμάς- και ότι στη θέση αυτών των πνευματικά συγκοινωνούντων ισοδύναμων γοητευτικών στοιχείων, στην πραγματικότητα στέκονταν αρπακτικά και θηράματα κλεισμένα σ’ένα χρυσό κλουβί, με πολλές φάκες μάλιστα μέσα- φάκες για τα δεύτερα προφανώς, τα αφελή θηράματα, εμάς των μικρών λαών μας. Έτσι ο Γκαίτε στην πραγματικότητα ήταν η Ντόυτσε Τελεκόμ και στο χρυσό κλουβί δεν παρέσυρε τον Πλάτωνα, τον Πεσσόα ή τον ιρλανδό Τζέημς Τζόις αλλά τον ελληνικό ΟΤΕ και τους αντίστοιχους της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας αλλά ίσως και μαζί και τους ίδιους τους  Πλάτωνα, Πεσσόα και Τζόις και ό,τι ανθρωπιστικό εκπροσωπούσαν σαν πνευματικές αξίες. Με άλλα λόγια, τα μεγάλα ευρωπαϊκά αρπακτικά-γνήσιοι απόγονοι του Κάιζερ, του Χίτλερ, του Ναπολέοντα ή του Γουέλλινγκτον-μας χώσαν στο χρυσό κλουβί τους όπου μας παρέσυραν. Και μας παρέσυραν, με την ουμανιστική ρητορεία της μεταπολεμικής Ευρώπης, με τον απώτερο σκοπό-αυτό δείχνει η πραγματικότητα που βιώνουμε με το ξεπούλημα του ελληνικού φτωχού μας πλούτου του πλούτου μας, του μόνου μας πλούτου -αντί πινακίου φακής μάλιστα-να κατακτήσουν οικονομικά, μέσα από την ευρωπαϊκή νομοθεσία, χώρες που σε άλλες εποχές, θα ήταν αναγκασμένοι να κατακτήσουν πρώτα στρατιωτικά με όποιο κόστος σημαίνει αυτό.

Όσοι αγαπήσαμε την πολιτική σαν το σταυροδρόμι των ιδεών με το ρεαλισμό, την βιώνουμε τώρα σαν ζοφερό ξέφωτο της ζούγκλας όπου τ’αρπακτικά έχουνε στήσει τις ενέδρες τους, είτε αυτό αφορά την μεγάλη ευρωπαϊκή κλίμακα είτε την μικροκλίμακα της εσωτερικής ελληνικής πολιτικής σκηνής. Εγώ αυτό εισπράττω σαν συμπέρασμα, αυτό νιώθω σαν ριγμένος,σαν προδομένος, σαν πουλημένος και σαν αγορασμένος, σαν φτηνά αγορασμένος μάλιστα από αυτούς που με πούλησαν σε αυτούς που με αγόρασαν. Τι μου μένει; τι έχω δικαίωμα να μου μένει; ποιο είναι το τελευταίο αποκούμπι για την άμυνα μου, έστω για την άμυνα της αξιοπρέπειας μου, του τελευταίου οχυρού της προσωπικότητας μου σαν λαού και σαν μονάδα αυτού του λαού; Όποιο είναι σε κάθε βαθιά απογοητευμένο, σε κάθε απελπισμένο: η ΟΡΓΗ! Η συντεταγμένη, συντονισμένη και παραταγμένη οργή. Θα τη δώσω! Θα την έχουν! Και είναι νομοτέλεια να την εισπράξουν! Όχι απλά ακέραιη αλλά και πολλαπλασιασμένη!

Αχυράνθρωποι και θεσμοί κούφιοι

Μαΐου 25, 2011

Ο λακές πίσω συνοψίζει το είδος της καμαρίλας που καλλιεργούν τα θεσμικά ανδρείκελα μπροστά.

Κρεμασμένες σε κομψές προθήκες ασημένιες πιστόλες και σπάθες, εικόνες από το σχεδόν προϊστορικό παρελθόν της ελληνικής επανάστασης ,που όμως οι αριθμοί λένε ότι συνέβη πριν μόλις διακόσια σχεδόν χρόνια και στο μινίμαλ τραπέζι του προεδρικού σαλονιού, ασημένιο-σαν ταριχευμένο θαρρείς-κλαδί δάφνης, κλεμμένο προφανώς από μαυσωλείο δόξας που δεν τους αφορά. Οι άνθρωποι των πρόθυμων υπογραφών έχουν μάθει να συνοφρυώνονται όταν κάθε υπογραφή που βάζουν σε κείμενα προδοσίας, τους προσφέρει ηδονική παράταση στο μερίδιο απόλαυσης των χαρών της εξουσίας.

Με το περιεχόμενο του πτυελοδοχείου μας να ποτίζουν τη μαραμένη τους δόξα ή να κάνουν κομπρέσσες στις υποκριτικές τους μάσκες.

Τέσσερις Castiglione!

Ιανουαρίου 16, 2011

Αν δεν υπήρχε η Μόνα Λίζα, αυτός θάταν ο σημαντικότερος πίνακας στο Λούβρο.

Η πρώτη φορά που άκουσα το όνομα Καστιλιόνε και θαύμασα ήταν όταν πρωτοείδα-πιτσιρικάκι-ένα πορτραίτο του Ραφαήλ σε μια λαϊκή έκδοση για το μουσείο του Λούβρου. Έμεινα έκθαμβος με την αληθοφάνεια του πορταίτου εκείνου που έδινε με τρόπο απίστευτα πειστικό την αίσθηση της φυσικής παρουσίας του εικονιζόμενου προσώπου. Διαβάζοντας το συνοδευτικό κείμενο, μάθαινα ότι ο εικονιζόμενος υπήρξε ο συγγραφέας του καταλυτικότερου βιβλίου στον συνολικό πολιτισμό της Ιταλικής Αναγέννησης: «Το βιβλίο του Αυλικού» . Το βιβλίο αυτό του Μπαλτασάρ Καστιλιόνε,  ένα σαβουάρ βίβρ για ηγεμόνες επί της ουσίας, που κινούνταν με τον τρόπο του στον αντίποδα του «Ηγεμόνα» του Μακιαβέλλι, άσκησε τόση και τέτοια επιρροή, που ουσιαστικά μεταβλήθηκε σε βίβλο του καλού και χρηστού ηγεμόνα-και των αυλικών του φυσικά. Πάνω στα γραπτά του Μπαλτασάρ Καστιλιόνε θεμελιώθηκε ο αναγεννησιακός μαικηνισμός που από τα Ιταλικά κράτη απλώθηκε μετά σε ολόκληρη την Ευρώπη και δύο με τρείς αιώνες μετά ακόμη επηρέαζε τη σκέψη και τη συμπεριφορά των μοναρχών του Διαφωτισμού.

Το έργο του Ραφαήλ πέτυχε να αποδώσει την αύρα αυτού του θεμελιακά ευγενικού και θετικού ανθρώπου και χωρίς να αποστεί του τυπικού ραφαηλικού στυλ προσωπογραφίας, που επί της ουσίας του είναι ρεαλιστικό, αντίθετα από την υπόλοιπη αφηγηματική του τέχνη, που είναι εξιδανικευτική, κατέγραψε με σχεδόν φωτογραφική ακρίβεια και αναλυτική σπουδή τη φυσική παρουσία ενός ανθρώπου με σάρκα και οστά αλλά και με την ακτινοβόλα ομορφιά του πνεύματος του.

=====================================================================================================================================================

Το πληθωρικό ποιμενικό στυλ του Τζιοβάννι Μπενεντέττο Καστιλιόνε είναι τελικά αυτό που έχει μείνει στη μνήμη των περισσότερων-που ίσως τελικά τον αδικεί, παρόλο ότι και σ'αυτό ήταν αξεπέραστος.

Ο δεύτερος Καστιλιόνε της ζωής μου ήταν ένας εντελώς ιδιοσυγκρασιακός, ανοικονόμητος και εκρηκτικού ταμπεραμέντου ζωγράφος, που δούλεψε κυρίως στην αριστοκρατική Τζένοβα αφού πρώτα έκανε ένα πέρασμα απότη Ρώμη, όπου άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις σαν ταλέντο πληθωρικό με επιρροές από το χυμώδες βόρειο μπαρόκ του Ρούμπενς, το σκοτεινό του Ρέμπραντ-απ’τον οποίο πήρε και την αγάπη του για τη χαρακτική τέχνη στην οποία υπήρξε καινοτόμος και ο ίδιος-μέχρι τον συμβατικό και ακαδημαϊκό Πουσσέν και τον άλλο, επίσης ιδιοσυγκρασιακό και εξίσου σκοτεινό Σαλβατόρ Ρόζα. Όσοι έχουν δεί έργα αυτού του εκπληκτικού ζωγράφου, μένουν με την απορία γιατί ένα τέτοιο ταλέντο αναλώθηκε και χάθηκε στην τύρβη της περιφερειακής αριστοκρατίας της μακρινής Τζένοβα και όχι στο μεγάλο χωνευτήρι ιδεών και ρευμάτων που ήταν τότε-μιλάμε για τα μέσα του 17ου αιώνα περίπου-η κοσμοπολίτισσα Ρώμη. Η απάντηση βρίσκεται ίσως στον ίδιο το χαρακτήρα αυτού του μοναδικά χαρισματικού ζωγράφου που ήταν από τη μιά ασυμβίβαστος και από την άλλη σκανδαλιστικά ανυστερόβουλος: υπάρχει αποτελεσματικότερος τρόπος για να βλάψεις τον εαυτό σου;

======================================================================================================================================================

Είναι τόσο πετυχημένη η αφομοίωση των στοιχείων της κινεζικής τέχνης στην τέχνη του Ευρωπαίου Καστιλιόνε ώστε πολλοί δυσκολεύονται να πιστέψουν ότι αυτό δεν είναι κινεζική τέχνη. Αν το δείτε όμως καλύτερα θα δείτε πολλές ομοιότητες με την τέχνη του κατά δεκάδες χιλιάδες μίλια μακριά βρεττανού George Stubbs

Αν δεν υπήρχε η τέταρτη περίπτωση Καστιλιόνε με την οποία θα κλείσει αυτή η ανάρτηση, η περίπτωση του μοναχού Τζουζέππε Καστιλιόνε ίσως και νάταν τελικά η πιο γοητευτική. Πολυτάλαντος καλόγερος βρέθηκε σε ιεραποστολή στη Κίνα στα 1715 και με το πηγαίο του ζωγραφικό χάρισμα εντυπωσίασε τον αυτοκράτορα και την αυλή του και από τη μια στιγμή στην άλλη κατέληξε ζωγράφος-προνομιακός και ευνοημένος σε βάρος των ντόπιων καλλιτεχνών-στο Παλάτι της Ουράνιας Γαλήνης. Από εκείνη τη στιγμή ξεκινά μια απίθανη πομπή πολλές φορές μνημειακών διαστάσεων έργων όπου εικονογραφείται με γλαφυρότητα, ενάργεια αλλά και δροσερή γραφικότητα η ζωή της Κίνας και η κουλτούρα της μέσα από τα ενδελεχή περάσματα του βλέμματος, της πενας και του πινέλου του ευφυούς και διεισδυτικού όσο και αισθαντικού αυτού Μιλανέζου. Κατάφερε κάτι πρωτοφανές στην ιστορία της τέχνης: δημιούργησε ένα μείγμα τέχνης τόσο πρωτότυπο και τόσο μοναδικό, συνδυάζοντας αριστοτεχνικά διακριτικά την ευρωπαϊκή γραμμική και ατμοσφαιρική προοπτική και την κινεζική γραμμική λεπτουργία και κομψότητα και δημιούργησε ένα υβρίδιο σινεοευρωπαϊκής τέχνης που όμοιο του δεν ξαναφάνηκε ποτέ και πουθενά. Το μυστικό της τέχνης του βρίσκεται στο ότι επι της ουσίας σεβάστηκε την τέχνη της χώρας που τον φιλοξενούσε και οι ευρωπαϊκές «παρεμβάσεις» του υπήρξαν πολύ διακριτικές-αν και σε ένα ασκημένο μάτι είναι και πολύ διακριτές και εξίσου πολύ ουσιαστικές.

Ο Holbein στο Πεκίνο; Νάναι αυτή η Άννα της Κλέβης στη Κίνα;(κάντε κλικ στη φωτό να τη δείτε σε μεγάλη ανάλυση: χορταστική εικόνα!)

Αν δεν ήταν η Άννα της Κλέβης του Χολμπάιν, θα μπορούσε άνετα νάναι μιά κινέζα πριγκήπισσα ζωγραφισμένη απ'τον Καστιλιόνε στο Πεκίνο

===================================================================================================================================================

Η απόλυτα εμβληματική φωτογραφία του 19ου αιώνα και το μυστηριωδέστερο πορτραίτο στην ιστορία της φωτογραφίας: η Κόμισα Καστιλιόνε αυτοσχεδιάζει! και διασκεδάζει!

Το κλου αυτής της ανάρτησης-που είναι και η αφορμή της άλλωστε είναι η φοβερή και τρομερή Κόμισσα Καστιλιόνε! Η πρώτη Μάτα Χάρι της ανθρωπότητας-προτού καν υπάρξει Μάτα  Χάρι! Προερχόμενη από παρακμασμένη επαρχιακή αριστοκρατική γενιά και παντρεμένη με αριστοκράτη της αυλής του βασιλιά Βίκτωρα Εμμανουήλ του Πεδεμοντίου(Τορίνο) με ομορφιά συνδυασμένη ιδανικά με εκρηκτικό και αβυσσαλέο ναρκισσισμό και πληθωρικά ηδυπαθή ιδιοσυγκρασία, ρίχτηκε από τον πρωτεργάτη της ενοποίησης της Ιταλίας Καβούρ, στον «Νυν υπέρ πάντων αγώνα» με ολα τα μέσα που διέθετε:μορφωτικά-ήταν εξαιρετικά πολύγλωσση-ψυχικά-ήταν γυναίκα απίστευτα ψυχωμένη στο σκοπό που υπηρετούσε και ανυποχώρητη στην επίτευξη του-και σωματικά-σαν άλλη Ιουδήθ θα δινόταν ερωτικά για το πατριωτικό καλό. Χάρις σ’αυτές τις τρεις ιδιότητες της η σχέση της με τον αυτοκράτορα Ναπολέοντα τον τρίτο έφερε για την Ιταλία την πολυπόθητη ενοποίηση. Από κεί κι ύστερα η γυναίκα αυτή έγινε θρύλος. Αν για τον εικοστό αιώνα θρύλος-ιδοσυγκρασιακός-ήταν η μυστηριώδης και αγοραφοβική Γκρέτα Γκάρμπο, για τον 19ο η Κόμησα Καστιλιόνε ήταν το ακριβές προείκασμα της. Ναρκισσιστική μεχρι τρέλλας-κυριολεκτώ εδώ-μας άφησε μια σπουδαία εικονογραφική κληρονομιά,ντοκουμέντο της ιστορίας της κουλτούρας του 19ου αιώνα: κάπου 450 φωτογραφίες της που στη διάρκεια 40 ολόκληρων χρόνων τράβηξε  σε συνεργασία με τον φωτογράφο Πιέρ Λουΐ Πήρσον. Η ίδια η κόμισα Καστιλιόνε είχε την επιμέλεια του εικαστικού μερους της φωτογράφισης παρέχοντας τα σχέδια και κάνοντας η ίδια το styling των φωτογραφιών, περιορίζοντας το φωτογράφο στο τέχνικό μέρος της λήψης-που εκείνη την περίοδο με τις ιδιαίτερες απαιτήσεις και δυσκολίες της σχετικά καινούργιας αυτής τέχνης, δεν ήταν ευκαταφρόνητη η συμβολή του. Ίσως αν θέλει κάποιος  να συνοψίσει τον 19ο αιώνα χωρίς να προσφύγει στην τέχνη των ιμπρεσσιονιστών, μια φωτογραφία της κόμισσας Καστιλιόνε να μην είναι μια κακιά επιλογή: αντίθετα μπορεί να είναι μια άριστη!

Οπερατική εξτραβαγκάντζα ολκής: μεγαλεία και αθλιότητες των κορτεζάνων που θάλεγε κι ο Μπαλζάκ

Το μπουρδέλο η Βουλή

Οκτώβριος 13, 2010

Klenze, Leo von: Το πρώτο σχεδιο των ανακτόρων στην Αθήνα

Περιδιαβάζοντας τον ιστότοπο του μεγάλου ρωσικού μουσείου Ερμιτάζ δέστε τί ανακάλυψα ανάμεσα στους κρυμμένους θησαυρούς του-εννοώ από τα έργα που δεν είναι ιδιαίτερα προβεβλημένα: έναν πίνακα ζωγραφικής από τα χέρια του αληθινά πολύ μεγάλου βαυαρού αρχιτέκτονα και πολεοδόμου Leo von Klenze: του πρώτου που ανέλαβε να σχεδιάσει την πόλη της Αθήνας και που αν το σχέδιο του είχε υιοθετηθεί η Αθήνα θα κατατάσσονταν αληθινά στις ωραιότερες πολεοδομικά πόλεις του κόσμου. Το φωτεινό αυτό μυαλό έχει σχεδιάσει την ωραιότερη πόλη της Γερμανίας, το Μόναχο και στο ενεργητικό του έχει τη σχεδίαση μερικών από τα ωραιότερα ευρωπαϊκά κτίρια-κυρίως σε Μόναχο και Αγία Πετρούπολη(τμήμα του Ερμιτάζ).

Friedrich von Gärtner:Μέγαρο Βουλής(παλιά ανάκτορα)

Στο πίνακα λοιπόν που παραθέτω από τη συλλογή του μουσείου Ερμιτάζ, βλέπουμε την πρόταση που έκανε γιά το κτίσιμο του ανακτόρου του Οθωνα. Και φαίνεται πώς ήταν τόσο ενθουσιασμενος με το σχέδιο ώστε προχώρησε σε μιά επί το εικονικότερο αναπαράσταση του, γιά να κάνει ακόμη παραστατικότερο το σχεδιαστικό του επίτευγμα. Ομως τελικά το κάπως busy αυτό σχέδιο δεν πέρασε αυτούσιο και ο Κλέντζε γρήγορα άφησε την Ελλάδα, αφού ότιδήποτε πρότεινε, απορρίπτονταν. Την αναθεώρηση του σχεδίου ανέλαβε ένας άλλος-όχι λιγότερο προικισμένος- αρχιτέκτονας,οFriedrich von Gärtner, που κράτησε στοιχεία του σχεδίου, απλά έκανε την κατασκευή πιό συμπαγή και πιό μινιμαλιστική, δημιουργώντας μιά στιβαρή, κυβική μονάδα, διακριτικού νεοκλασσικού κλέους, χωρίς επιδεικτικότητα και ματαιόδοξο μεγαλείο. Παραείναι λοιπόν καλόγουστο αυτό το κτίριο γιά να είναι μπουρδέλο, δεν νομίζετε;

Leo von Klenze: Η είδοδος των Ατλάντων στο Νέο Ερμιτάζ, στην Αγία Πετρούπολη

Το σχέδιο της Ιστορίας (αφιέρωμα στη Γαλλική Επανάσταση)

Ιουλίου 12, 2010

Πολιτικοί που δεν έπέδειξαν μεγαλείο στη διάρκεια της παντοδυναμίας τους, έχουν μιά ακόμη-τελευταία- ευκαιρία να το παρουσιάσουν στον λαό τους: με τη πτώση τους. Την αφορμή γι’αυτή τη σκέψη μού την έδωσε ένα λιττό, απλό σχέδιο του Ζακ Λουΐ Νταβίντ, του -θεσμικού ας πούμε- ζωγράφου της Γαλλικής Επανάστασης  και στο οποίο παριστάνεται η έκπτωτη Βασίλισσα της Γαλλίας, η περιθρύλητη Μαρία Αντουαννέτα, καθώς μεταφέρεται πάνω σε κάρο προς την γκιλλοτίνα.

Δώσε την ευκαιρία στην τελευταία σου ώρα να είναι η πιό μεγάλη σου ώρα!

Σαν ντοκουμέντο ιστορίας, δύσκολα μπορεί να φανταστεί κάποιος κάτι πειστικότερο-ξεπερνάει σε πειθώ ακόμη και την πιό αληθοφανή φωτογραφία. Η γυναίκα πάνω στο κάρο δεν έχει τίποτε το βασιλικό, εκτός ίσως το περήφανο, στητό της παράστημα, τελευταία αναλαμπή της παλιάς της λαμπερής ιδιότητας, αποτέλεσμα σκληρής βασιλικής μαθητείας των χρόνων της νιότης της και που μοιραία τής έγινε ένστικτο. Το προφίλ της διαγράφεται αδρά, συνοπτικά, οικονομικά αλλά δεν παραλείπεται τίποτε ουσιώδες. Στη περιοχή του στόματος, πέρα από την πίκρα της έκφρασης στα χείλη, που στεφανώνεται από τα μισόκλειστα μάτια σαν την μόνη δυνατή αντανακλαστική κίνηση στα γιουχαΐσματα που αντηχούσαν γύρω της, το κύρτωμα στο πανωχείλι πιστοποιεί προβληματική υγιεινή οδοντοστοιχίας και παρουσιάζει την 37 χρονη κόρη της αυτοκράτειρας της Αυστροουγγαρίας, απελπιστικά γερασμένη πριν την ώρα της.

Στη θαλπωρή ενός χρυσοποίκιλτου, βελουδένιου μεγαλείου δεν μπορεί παρά να κελαηδάς ανέμελα

Υπήρχε σίγουρα κόσμος που χαιρότανε στη τελετή γιά το ίδιο το γεγονός ότι ένας άνθρωπος πεθαίνει δημόσια εκτεθειμένος στη τελευταία του ώρα. Άλλων η χαρά ήταν ιδεολογική και άλλων πολύ συγκεκριμμένα υλική- ο δήμιος θάχε έξτρα μπόνους, οι αντιμοναρχικοί μετράγαν τα πολιτικά τους κέρδη, οι Αυστριακοί οργάνωναν την αντεπίθεση τους στη Γαλλία. 

Η εκτέλεση της Μαρίας Αντουανέττας στη λαϊκη εικονογραφία: η ουσία βρίσκεται στο θέαμα!

Αν δεί κανείς την εικονογραφία της εποχής και τη συγκρίνει με το σχέδιο του Νταβίντ, αυτό το λιττό, γεγυμνωμένο αλλά τόσο καίριο και ευθύβολο σκαρίφημα ψυχισμού, θα καταλάβει ποιά είναι η διαφορά του απλού διεκπεραιωτή και του αληθινά μεγάλου καλλιτέχνη. Τη στιγμή που ο αχός του κόσμου γύρω θα σού συνέπαιρνε το θυμικό, η φρουρά και η κλαγγή των όπλων της θα τεμάχιζε ηχητικά το χρόνο, τα άλογα που θα κοπανούσαν το παλκόστρωτο με τα πέταλα τους και οι εντολές των αξιωματούχων που θα διέσχιζαν τον αέρα με οξύτητα, διαπεραστικότητα, διαύγεια και ανεπίστρεπτη αποφασιστικότητα κεραυνού, το να καταφέρεις να συγκεντρώσεις το βλέμμα σου στον ψυχικό πυρήνα ενός συμβάντος ιστορικού,που εξυπακούεται ότι το έχεις συλλάβει διανοητικά σαν τέτοιον και που δεν είναι άλλος παρά το επόμενο ένδοξο θύμα της γκιλλοτίνας-, δεν είναι επίτευγμα τόσο απλό όσο φαίνεται. Και ο λόγος είναι γιατί, σε ένα τέτοιο γεγονός, οι αληθινές εντυπώσεις θα μπορούσαν να προέλθουν από οπουδήποτε και από παντού. Από κάθε μεριά του ορίζοντα μπορούσε εκείνη την εποχή να προκύψει και μιά νέα τροπή της Ιστορίας.

 Ο Νταβίντ όμως επικέντρωσε με θαυμαστή προσήλωση τη προσοχή του στο πρόσωπο του δράματος . Και το δράμα, όταν είναι δράμα, στη δομή του είναι απλό. Αν δεί λοιπόν κανείς την εικονογραφία της εποχής σχετική με αυτό το εξαιρετικό συμβάν, θα δεί ένα μοίρασμα του ενδιαφέροντος σε ένα σωρό απίθανα ανεκδοτολογικά στοιχεία που αποσπούν το ενδιαφέρον από το ίδιο το πρόσωπο του δράματος:τη βασίλισσα στη γκιλλοτίνα.Το εικονογραφούν σαν πανηγύρι που τελειώνει με αίμα και με την επίδειξη του κομμένου κεφάλιού στον όχλο (αρνούμαι να δεχτώ ότι κόσμος που περιμένει να δεί μιά ανθρωποθυσία είναι λαός).

Ο Νταβίντ λοιπόν με σύντομες , σχετικά κοφτές, χαραξιές (το μέσο που χρησιμοποίησε είναι πενάκι με καφέ μελάνι) πανω στο χαρτί φωτογραφισε(αυτό είναι ουσιαστικά το σκεπτικό του: καταγραφή της αλήθειας με αποστασιοποιημένο όσο το δυνατό το θυμικό) ένα στιγμιότυπο κάποιων κλασμάτων δευτερολέπτου. Η θέση που είχε στη σκηνή ήταν ορισμένη και το κάρο δεν στάθηκε γιά χάρη του να αποθανατίσει περισσότερα. Κι όμως πύκνωσε σε αυτό το λιτό σκίτσο, με απίστευτη ενάργεια, το εμβληματικό αυτό γεγονός της γαλλικής -αλλά και της Ευρωπαϊκής- Ιστορίας. Και γιά να συνεχίσουμε το εικονολογοπαίγνιο που ξεκινήσαμε περί φωτογραφικού στιγμιότυπου, θα προσθέταμε ότι στην προκειμένη περίπτωση ο Νταβίντ χρησιμοποίησε τηλεφακό, έτσι ώστε να πλησιάσει το πρόσωπο του δράματος σε αυτή τη θεμιτή απόσταση ώστε να το παρουσιάσει στην σωματική του ολότητα που ήταν και αυτόχρημα ψυχολογική και που σε λίγο θα ακρωτηριάζονταν τελεσίδικα, καίρια και τόσο μοιραία όσο θανατηφόρα.

Οι αποκεφαλισμοί του βασιλιά και της γυναίκας του είχαν και την υπογραφή του Νταβίντ!

Ο Νταβίντ δεν ήταν μιά τυχαία περίπτωση σε σχέση με το γεγονός που με τόση ψυχραιμία (φαίνεται απ’τη σίγουρη γραμμή του σχεδίου του) εκείνη τη στιγμή κατέγραφε. Ανήκε σ’αυτούς που, σαν μέλος της Εθνικής Συνέλευσης, είχαν υπογράψει την καταδίκη της Βασίλισσας και του συζύγου της, του Βασιλιά Λουδοβίκου 16ου. Η απόφαση του αυτή και η πράξη του είχε βαρειές επιπτώσεις ακόμη και στην ίδια την προσωπική του ζωή, αφού αφενός στάθηκε η αφορμή-ποιός μπορεί να΄είναι σίγουρος γιά την αιτία;-να τον χωρίσει η σοκαρισμένη φιλομοναρχική σύζυγος του και λίγα χρόνια αργότερα, με την παλινόρθωση της μοναρχίας των Βουρβώνων, να εξοριστεί και να πεθάνει σαν εξόριστος στο Βέλγιο, αμετανόητα βονοπαρτικός και άλλο τόσο πεισματάρικα αποφασισμένος βασιλοκτόνος, χωρίς να ζητήσει ποτέ χάρη, παρά τις επίμονες εκκλήσεις των πολλών φίλων του στη Γαλλία!

J.L.David: Σχιζοειδές ή σύμπτωμα των καιρών του; Βασιλοκτόνος αλλά και Αυτοκρατορόφιλος!

Κατά την διάρκεια της άσκησης των υψηλών καθηκόντων σου σαν καλλιτέχνης φαίνεται πώς αίρεται ή μάλλον αναιρείται η σχέση σου με τα τετριμμένα και τα πεζά της καθημερινότητας σου κι έτσι φτάνεις στο βαθύ, το ειλικρινές και το ουσιώδες. Αυτό προφανέστατα συνέβη και στον Νταβίντ: αναγνώρισε στο περιώνυμο αυτό θύμα της γκιλλοτίνας ένα είδος αξιοπρέπειας-που ίσως και να μην ήθελε να δεί αλλά πάντως το κατέγραψε με ειλικρίνεια και διεισδυτικότητα. Και εκ τούτου κι εμείς πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι με κάποιο τρόπο περιέσωσε η βασίλισσα κάποιο μεγαλείο που ίσως να της αντιστοιχούσε από την Ιστορία. Οχι γιατί με αυτή τη διαπίστωση θ’αλλάξει η ροή της ιστορίας αλλά ,έστω κι εκ των υστέρων, αναγνωρίζεις ότι υπήρχε ένα ίχνος πάλλουσας διανοητικότητας κι ένας ψυχισμός λιγότερο ρηχός απόσο υποψιαζόμασταν.

Το οποίο σημαίνει ότι αν αυτοί οι άνθρωποι είχαν γαλουχηθεί ηθικά και δημοκρατικά, αφενός θα είχαν διασώσει το ίδιο το τομάρι τους σαν υλικότητα, αφετέρου θα είχαν τείνει ευήκοο ούς στις επιταγές της Ιστορίας που επελαυνε δρομαίως δριμεία και θα είχε αποφευχθεί ένα δράμα που στη Γαλλία γιά να κλεισει και να επουλωθεί οριστικά χρειάστκε η διέλευση σχεδόν ογδόντα ολόκληρων χρόνων. Αλλά στο πυρήνα της μοναρχίας κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατό. Αντιφάσκει στην ίδια την υποστασιακότητα του θεσμού, που είναι ασύμβατος με οποιαδήποτε δημοκρατική θεώρηση των πραγμάτων, γιατί και λίγο να το δέχονταν θα ήταν σαν να αυτοκαταργούνταν. Κάτι που ούτε ο Θεός δεν θα διανοούνταν γιά το τομάρι του.

Φυσικά υποθέσεις κάνουμε! Η ιστορία έχει το πλεονέκτημα ότι μιλάει πάντα σαν αμετάκλητη τελεσιδικία και η μόνη χρησιμότητα της είναι ο τίμιος ,ειλικρινής και βαθύς στοχασμός πάνω στα κείμενα της, στις εικόνες της και στην αύρα και τον απόηχο των γεγονότων της όπως φτάνουν στ’αφτιά μας  μέσα από τα εμβατήρια της, τα θριαμβευτικά ή τα πένθιμα.