Archive for the ‘100 χρόνια ελεύθερη Θεσσαλονίκη’ Category

Η ευγένεια του νικητή (100 χρόνια ελεύθερη Θεσσαλονίκη)

Οκτώβριος 26, 2012

Γιορτάζουμε, θυμόμαστε και τιμούμε τα 100 χρόνια της ελεύθερης Θεσσαλονίκης και τα 100 χρόνια της ελεύθερης ελληνικής Βόρειας Ελλάδας.

Ψάχνοντας στο διαδίκτυο για εικονογραφικό υλικό σχετικό με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, το πιο πιθανό είναι να πέσεις σε λαϊκές έγχρωμες λιθογραφίες που συνοψίζουν με υποδειγματικά εμβληματικό τρόπο το ιστορικό γεγονός συνήθως στη στιγμή της παράδοσης της πόλης από τον Τούρκο Διοικητή της στις Ελληνικές Αρχές. Αυτό που κάνει εντύπωση σ’αυτή την εικονογραφία είναι ο πολιτισμένος τρόπος που συμβαίνει αυτό. Μην ξεχνάμε ότι μέχρι να αποφασιστεί η παράδοση τα δύο μέρη πολεμούσαν μέχρι θανάτου για να κρατήσουν τις θέσεις τους.

Paolo Veronese: Η οικογένεια του νεκρού βασιλιά Δαρείου μπρος στον Μεγαλέξαντρο. Συνήθως τέτοια εικονογραφία μπαίνει στο κεφάλαιο του βιογραφικού του μεγάλου Αλεξάνδρου με τον τίτλο: «Η μεγαλοψυχία του Αλέξανδρου» και αναφέρει τέτοιες συμπεριφορές όχι μόνο στο κυριολεκτικά πολεμικό πεδίο αλλά και στο μεταφορικά αντίστοιχο πολεμικό του έρωτα.

Ουσιαστικά ένας τέτοιος τρόπος να τελειώνει ο πόλεμος είναι ευρωπαϊκός τρόπος και κατά μία έννοια ανάγεται στη συμπεριφορά που έδειξε σαν νικητής πολέμαρχος ο Μέγας Αλέξανδρος. Ενώ διασφάλιζε τη νίκη του, παράλληλα εξασφάλιζε-αν το βοηθούσε η αντίπαλη πλευρά-και το σεβασμό του αντιπάλου χωρίς να προσφεύγει σε πράξεις εκδίκησης τέτοιες και τόσο κραυγαλέες που να δείχνουν τυραννική πρόθεση του νέου κατακτητή νικητή. Υπάρχει ακριβώς το θρυλικό απόσπασμα που περιγράφει ο Πλούταρχος, για το πόσο βασιλικά συμπεριφέρθηκε ο Μεγαλέξαντρος στην οικογένεια του νεκρού στη μάχη βασιλιά των Περσών Δαρείου, που αφού τους δέχτηκε με τιμές στην πολεμική σκηνή του έδωσε εντολή να επιτραπεί να επιστραφεί το νεκρό σώμα του Πέρση βασιλιά και όχι μόνο αυτό αλλά και να ταφεί με τις βασιλικές τιμές που θα άρμοζαν σαν ηγέτη του λαού του. Κάτι τέτοιες συμπεριφορές ουσιαστικά περιέχουν εν σπέρματι τις πρώτες έννοιες αυτού που σήμερα έχει διαμορφωθεί σε αυτό που το Διεθνές Δημόσιο Δίκαιο αποκαλεί «Το Δίκαιο του Πολέμου»

Diego Velasquez: Η παράδοση της Μπρέντα. Ο εμβληματικότερος πίνακας στην ιστορία της ζωγραφικής παράστασης της ευγένειας του νικητή απέναντι στο νικημένο.

Για να γυρίσουμε  λοιπόν στο θέμα της εικονογραφικής αναπαράστασης της παράδοσης της Θεσσαλονίκης από τον τότε Τούρκο Διοικητή της στις Ελληνικές Αρχές-που τις εκπροσωπούσε ο διάδοχος τότε Κωνσταντίνος-και της όλης τάξης και ευγένειας που χαρακτηρίζει την τελετή παράδοσης, αυτός που καθιέρωσε πρώτος αυτή την εικονογραφική αντίληψη μιας πολιτισμένης παράδοσης-παραλαβής ανάμεσα στον ηττημένο και το νικητή, είναι ο μεγάλος Ισπανός ζωγράφος Ντιέγκο Βελάσκουεθ ( Diego Velasquez 1599-1660). Ουσιαστικά σ’αυτόν τον εμβληματικό, μνημειακών διαστάσεων-πάνω από τριάμισυ μέτρα πλάτος- πίνακα, την «Παράδοση της Μπρέντα» ή όπως πολύ παραστατικά είναι γνωστότερος στους ίδιους τους Ισπανούς:» Las Lanzas» ,Οι Λόγχες» λόγω των νικητήρια ορθωμένων λογχών στο δεύτερο πλάνο, ο Βελάσκουεθ έδειξε το είδος της διαισθητικής εξυπνάδας που σήμερα είναι γνωστή σαν συναισθηματική νοημοσύνη. Δηλαδή πέρα από το να οργανώσει το εικονογραφικό του θέμα με άψογο τρόπο και πέρα από την δεξιοτεχνική εκτέλεση κάθε μέρους της επίπονης αυτής και χρονοβόρας διαδικασίας-σύνθεση, σχεδίαση, χρωματισμός-είχε την ευφυΐα να μην προσφύγει στα εύκολα και ανά πάσα στιγμή αυτόματα ανακαλούμενα κλισέ του τροπαιοφόρου νικητή αλλά να χειριστεί το θέμα με τη διάκριση και την αισθηματική λεπτότητα ενός δραματουργού χαμηλών τόνων.

Η ευγενέστερη συνάντηση νικητή και ηττημένου: Ο εκπρόσωπος των νικητών Αμβρόσιος Σπίνολα-δεξιά με τη στραταρχική ράβδο στο χέρι-χωρίς ίχνος νικητήριας αλαζονείας και με απλωμένο χέρι συμπάθειας στον ώμο του αντιπάλου του, δέχεται τη συμβολική παράδοση των κλειδιών της ολλανδικής πόλης της Μπρέντα από τον αμήχανο αλλά ακόμη αξιοπρεπή ηττημένο Μαυρίκιο του Νασσάου.

Ο ιδιοφυής Βελάσκουεθ διαχειρίστηκε πράγματι με απίστευτη ψυχολογική λεπτότητα ένα συμβάν που ο ίδιος δεν έζησε και που οι συμβάσεις της εποχής καλούσαν σε εντελώς διαφορετική διαπραγμάτευση του. Η Ιστορία τον δικαίωσε σ’αυτή του τη διάκριση. Η Μπρέντα τελικά γύρισε στους Ολλανδούς λίγα χρόνια μετά το θάνατο του. Σκεφθείτε να είχε διαχειριστεί το θέμα με όλο εκείνο το γνώριμο στόμφο, όπου τον νικητή τον ραίνουν με φωτοστέφανα πολεμικής δόξας μισόγυμνες ελκυστικές Νίκες και όπου ο ηττημένος βρίσκεται ταπεινωμένος και δεμένος χειροπόδαρα σε μια ανελέητη επίδειξη ανόητης και ματαιόδοξης πολεμικής προπαγάνδας. Αυτό το εικονογραφικό προηγούμενο του Βελάσκουεθ έγινε πια εικονογραφική κατάκτηση. Εμπεδώθηκε ακόμη και στον τελευταίο λαϊκό εικονογράφο-όπως ο δικός μας που αναπαρέστησε όλες τις νικητήριες καταλήξεις των Βαλακανικών Πολέμων με τον ίδιο ευγενικό τρόπο.

Παράδοση της Πόλης των Ιωαννίνων από τον Τούρκο Διοικητή της στο Διάδοχο Κωνσταντίνο. Λαϊκή λιθογραφία της εποχής. Προσέξτε ότι διατηρείται σε τόσο υψηλό βαθμό η αξιοπρέπεια του ηττημένου ώστε να παραδίδει έφιππος και με μόνο με μια συμβολική κλίση της κεφαλής μπρος στον νικητή.

Υ.Γ. Τη στιγμή που όλοι οι Έλληνες σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Επικράτειας χαίρονται και γιορτάζουν για την επέτειο των 100 χρόνων ελεύθερης ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ Θεσσαλονίκης, μία μόνο φωνή-παράφωνη ακούστηκε: αυτή του απελπιστικά μόνου Στέφανου Μάνου. Λένε πως τον κακό άνθρωπο από αυτό τον ξεχωρίζεις: όταν δεν θέλει να συμμετάσχει σε μια γενική χαρά.

Η μοχθηρία έχει επώνυμο και είναι πάντα εχθρική στη χαρά του κόσμου. Στέφανος Μάνος: στάθηκε πάντα απέναντι στο λαό και είδε την πολιτική όχι σαν υπηρεσία προς το λαό αλλά σαν εξυπηρέτηση ενός ανοικονόμητου αλαζονικού υπερεγώ.

Επικρίνει λοιπόν αυτός ο αχαρακτήριστος τις εορταστικές εκδηλώσεις για τα 100χρονα της Ελεύθερης Ελληνικής Θεσσαλονίκης που την νοσταλγεί-ναι μα το Θεό, έτσι αναφέρει στην ανακοίνωση του απο-κόμματος του!-όπως ήταν την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Πάρτονε στη χαρά σου να σου ψάλλει τον επικήδειο!